به‌گزارش قدس آنلاین، با افزایش سودهای هنگفت شرکت‌های نفتی در پی جنگ خاورمیانه، ۶ کشور بزرگ عضو اتحادیه اروپا خواستار وضع مالیات فراگیر بر سودهای بادآورده شرکت‌های حوزه انرژی در سطح این اتحادیه شده‌اند. پس از آنکه تنگه هرمز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انتقال نفت جهان با اختلال جدی مواجه شد، این بحران ژئوپلیتیکی قیمت نفت خام را حدود ۲۵درصد افزایش داد، اما قیمت فراورده‌های نفتی با جهشی بسیار بیشتر روبه‌رو شد؛ به‌طوری که قیمت گازوئیل در اروپا بیش از ۷۰ درصد و قیمت بنزین حدود ۲۰ درصد افزایش یافت.شرکت‌های بزرگ نفتی و پالایشگاه‌ها در این شرایط سودهای سرسام‌آوری بدست آورده‌اند، چراکه حاشیه سود فراورده‌های تصفیه‌شده بسیار بیشتر از افزایش قیمت نفت خام بوده است. درآمدهای هنگفت این شرکت‌ها در حالی ثبت شده که هزینه‌های زندگی در سراسر اروپا به‌شدت افزایش یافته و نارضایتی عمومی را برانگیخته است.

نامه ۶ کشور و درخواست برای نشست دوبلین

وزیران دارایی آلمان، ایتالیا، اتریش، لهستان و پرتغال به همراه وزیر اقتصاد اسپانیا در نامه‌ای مشترک به وزیر دارایی ایرلند (که ریاست دوره‌ای اتحادیه اروپا را در اختیار دارد) خواستار گنجاندن موضوع مالیات بر سودهای بادآورده در دستور کار نشست آینده وزیران دارایی اتحادیه اروپا در دوبلین (۱۸ و ۱۹ سپتامبر) شدند.

در این نامه امضاکنندگان تأکید کردند: «ما در حال تجربه یکی از بزرگ‌ترین شوک‌های عرضه در چند دهه اخیر هستیم و نارضایتی از افزایش هزینه‌های زندگی در سراسر جهان در حال رشد است». آنان همچنین خواستار ایجاد «چارچوبی در سطح اتحادیه اروپا برای مالیات بر سودهای بادآورده» شدند و بر ضرورت بهره‌گیری از تجربیات مالیات موقت سال ۲۰۲۲ تأکید کردند.

وزیران این ۶ کشور عنوان کردند اقدامات دولت‌ها تاکنون برای کاهش یا تثبیت دائمی قیمت‌ها کافی نبوده و «نیازمند رویکردی مشترک هستیم که اطمینان حاصل کند کسانی که از بحران سود می‌برند، سهم خود را در کاهش فشار بر عموم مردم ایفا کنند».

نقش محوری آلمان و اختلافات داخلی

به گزارش منابع مختلف، ابتکار عمل ارسال این نامه از سوی لارس کلینگبایل، وزیر دارایی آلمان صورت گرفته است. کلینگبایل که از حزب سوسیال‌دموکرات است، بارها تأکید کرده شرکت‌های انرژی نباید در شرایط بحرانی از مصرف‌کنندگان سوءاستفاده کنند و «سودهای بیش‌ازحد بحرانی باید به مصرف‌کنندگان بازگردانده شود».با این حال، در خود آلمان نیز اختلاف نظر جدی وجود دارد. در حالی که حزب سوسیال‌دموکرات کلینگبایل از مالیات بر سودهای بادآورده حمایت می‌کند، فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان از حزب راست‌میانه با این طرح مخالفت کرده است. این اختلاف نظر درون‌دولتی نشان‌دهنده پیچیدگی سیاسی این طرح در سطح ملی و فراملی است.با وجود فشار ۶ کشور، اتحادیه اروپا تاکنون هیچ نشانه‌ای از قصد خود برای وضع مالیات جدید بر شرکت‌های نفتی ارائه نداده است. وضع یک چارچوب دائمی در سطح اتحادیه اروپا با موانع حقوقی و سیاسی متعددی روبه‌رو است، ازجمله نحوه تعریف «سود بادآورده»، چگونگی توزیع درآمدهای حاصل از مالیات و اینکه آیا برای تصویب چنین مالیاتی به اجماع همه ۲۷ کشور عضو نیاز است یا خیر.گروه‌های صنعتی هشدار داده‌اند مالیات جدید می‌تواند به اعتماد سرمایه‌گذاران آسیب بزند، در حالی که حامیان آن معتقدند سودهای اضافی ناشی از درگیری‌های اخیر و اختلالات بازار باید به تأمین مالی کاهش قیمت‌ها و گذار به انرژی سبز کمک کند.

یک گزارش به‌طور خاص به سودهای هنگفت ۶ شرکت بزرگ نفتی جهان در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ اشاره کرده که شامل موارد زیر می‌شود: بریتیش پترولئوم، شورون، انی، اکسون موبیل، شل و توتال‌انرژی. برپایه این گزارش، سود این ۶ شرکت در آن دوره به نزدیک ۴۰ میلیارد یورو (معادل ۴۶.۶ میلیارد دلار) رسیده است.

نشست وزیران دارایی اتحادیه اروپا در دوبلین در ماه سپتامبر (شهریور و مهر) میدان اصلی آزمون این طرح خواهد بود. هرچند با توجه به اختلافات داخلی در کشورهای عضو و مخالفت‌های احتمالی سایر دولت‌ها، راه تحقق این طرح همچنان پرپیچ‌وخم به نظر می‌رسد.

خبرنگار: نیک پندار